УИХ-ын даргын 2026 оны 20 дугаар захирамжаар байгуулагдсан Усны нөөцийг хамгаалах, зохистой ашиглах эрх зүйн зохицуулалтыг боловсронгуй болгох ажлын хэсэг 2026 оны гуравдугаар сарын 25-ны өдөр  “Усны нөөцийг хамгаалах, зохистой ашиглах эрх зүйн зохицуулалтын өнөөгийн байдал, шийдэл” сэдвийн хүрээнд хэлэлцүүлэг зохион байгууллаа.

Хэлэлцүүлгийг Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Л.Мөнхбаясгалан удирдаж, Улсын Их Хурлын гишүүн Р.Батболд, Г.Ганбаатар, Б.Бат-Эрдэнэ, Н.Наранбаатар нар оролцов.

Хэлэлцүүлгийн эхэнд Усны газрын даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч З.Батбаяр Монгол орны усны нөөцийн өнөөгийн байдлын талаар мэдээлэл хийв. Тэрбээр энэ жилийн байдлаар Монгол Улсын усны нийт нөөц 596 км куб байгаагаас 532 км куб нь нуурын ус болохыг дурдлаа. Үүний 70 хувийг Хөвсгөл нуур эзэлж байгаа нь усны нөөцийн бүтэц эмзэг байгааг харуулж байна гэв.

Мөнх цасны нөөц өмнө нь 44 км куб байсан бол 19.4 км куб болж буурсан бол нийт усны нөөцийн ердөө хоёр хувийг газрын доорх ус эзэлж байгааг онцоллоо. Улсын хэмжээнд газрын доорх усны хяналт шинжилгээний 342 цэг ажиллаж байгаа бөгөөд Улаанбаатар хотын усны эх үүсвэрийн 61 цэгийг засварлахаар төлөвлөсөн байна.

Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамнаас Усны тухай хуулийн хэрэгжилт, эрх зүйн орчны талаар танилцуулга хийж, ус ашиглалтын дээд хязгаар тогтоох, газрын доорх цэнгэг усны ордыг уул уурхай, үйлдвэрийн зориулалтаар ашиглахыг хориглох зэрэг зохицуулалтыг хуулийн төсөлд тусгасан талаар мэдээллээ.

Мөн усны сан бүхий газрын хамгаалалтын бүс тогтоох зохицуулалтын давхардал үүсч, зарим бүсэд ашигт малтмалын хайгуул, ашиглалтын тусгай зөвшөөрөл олгогдож байгаа асуудлыг хөндсөн байна.

Хэлэлцүүлгийн үеэр хөдөө аж ахуйн салбарын усан хангамжийн асуудлыг мөн хэлэлцэж, худаг гаргах, сэргээн засварлах журам хүчингүй болсонтой холбоотойгоор хөдөөгийн усан хангамжийн эрх зүйн зохицуулалт тодорхойгүй болсон талаар дурдлаа.

Хэлэлцүүлэг ус ашиглалтын зөвшөөрөл, төлбөрийн тогтолцоо, ус бохирдуулагчид хүлээлгэх хариуцлагын асуудлаар үргэлжилж, Улсын Их Хурлын гишүүд асуулт асууж, холбогдох байгууллагуудын төлөөллөөс хариулт авсан байна.