ЦЕГ-аас өнөөдөр 12:00 цагт мэдэгдэл хийж, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдоржийг “Ачит Ихт” компанийн хэргээр яллагдагчаар татсанаа мэдэгдсэн. Үүний дараахан яллагдагч болоод байгаа экс Ерөнхийлөгч “Х”-ээр дамжуулан байр сууриа илэрхийлж, эцэслэн шийдэж, хэрэгсэхгүй болгосон хэргийн араас явж буй хууль хяналтын байгууллагынхан нэр нүүрээ алдаж буйг шүүмжиллээ. Тэрбээр улсаа хөлдөө чирсэн нэгний захиалгаар хүүхдүүд элдвийн юм хийж буйд дургүйлхсэнээ ний нуугүй илэрхийлэв.


Сануулахад, “Улаанбаатараас ярьж байна” нэвтрүүлгээр МУ-ын Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ экс “Еөөк” Ц.Элбэгдоржийг ээлжит “Авлигын загалмайлсан” эцгээр нэрлэж, буруутгаснаас хойш тэдний хооронд хүчтэй маргаан дэгдээд байгаа. Ц.Элбэгдоржийг яллагдагчаар татсан хэрэг нь Эрдэнэт үйлдвэрийн үүсмэл ордтой холбоотой. Аудитийн шалгалтаар эксийн хамаарал бүхий “Ачит Ихт” компани нь “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-ийн журамд заасан олон заалтыг үл хэрэгжүүлсэн гэх дүгнэлт гарснаар авлига, хээл хахуулийн хэрэг сөхөгдөөд байгаа юм. Аудитын шалгалтын тайлангийн дүгнэлтийг бүрэн эхээр нь доорхоос харна уу!  “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-ийн үйл ажиллагаанд хийсэн аудитын зөвлөмжийн хэрэгжилтэд хийсэн давтан аудитыг дараах 4 зорилтын хүрээнд төлөвлөж хэрэгжүүлсэн бөгөөд аудитын явцад цуглуулсан нотлох зүйлс, аудитын дүнд үндэслэн дараах дүгнэлтийг хийж байна. Үүнд:

• Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуульд нийцүүлэн худалдан авах ажиллагааг зохион байгуулсан эсэхэд хийсэн дүгнэлт;
• Төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах тухай хуульд нийцүүлэн худалдан авах ажиллагааг төлөвлөж, зохион байгуулаагүй байна.
• Гүйцэтгэх удирдлагууд худалдан авах ажиллагаанд ил тод, өрсөлдөх тэгш боломжтой, үр ашигтай, хэмнэлттэй, хариуцлагатай байх зарчмыг баримталж ажиллаагүй байна.
• Агуулахын үлдэгдлийг зохистой түвшинд хянаж нөөцийг тооцохгүйгээр худалдан авалт хийж, ашиглалтгүй болон илүүдэл хөрөнгийг бий болгосон байна. “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-ийн эзэмшлийн газарт үйл ажиллагаа явуулж буй хүдэр боловсруулах үйлдвэрийн үйл ажиллагааг холбогдох хууль тогтоомжид нийцүүлсэн эсэхэд хийсэн дүгнэлт;
• “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-ийн эзэмшлийн газарт үйл ажиллагаа явуулж буй хүдэр боловсруулах үйлдвэрийн үйл ажиллагааг хууль тогтоомжид нийцүүлээгүй байна.
• Гүйцэтгэх удирдлага Зөвлөлийн шийдвэргүйгээр дур мэдэн их хэмжээний сонирхлын зөрчил бүхий гэрээг байгуулж, үйлдвэрийн Төлөөлөн удирдах зөвлөл (Зөвлөл)-д Монгол Улсын хууль, “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-ийн Дүрэмд заасны дагуу бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлээгүй байна.
• Эрдэс, баялагийн мэргэжлийн зөвлөлөөр хянуулаагүй, дүгнэлтгүй ТЭЗҮ-ийг ашиглан хүдэр боловсруулах үйлдвэрийг байгуулж, үйлдвэрлэл, туршилт судалгааны ажлыг явуулж байна.
• Хүдэр боловсруулах үйлдвэр байгуулах, туршилт судалгааны ажил явуулах чиглэлээр байгуулсан газар ашиглуулах гэрээний заалтууд Газрын тухай хуульд нийцэхгүй байна.
•  Хүдэр боловсруулах үйлдвэр байгуулах, туршилт судалгааны ажил явуулах чиглэлээр байгуулсан зарим гэрээ хүчин төгөлдөр бус, гэрээний заалтууд хэрэгжээгүй, талууд гэрээний үүргийн биелэлт, үр дүнг тооцож ажиллаагүй байна.
•  Хүдэр боловсруулах үйлдвэрийн үйл ажиллагаанаас гэрээнд заасан нөхцөлийн дагуу үр ашгийг бүрэн хүртэж чадаагүй, ашиглалтын болон газрын төлбөрийг дутуу авсан байна. Бүтээгдэхүүн борлуулах, экспортод гаргах үнийг зохистой тогтоож, үр ашиггүй хөрөнгө оруулалт, зардлыг бууруулж, ашгийг нэмэгдүүлсэн эсэхэд хийсэн дүгнэлт;
• “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-ийн Гүйцэтгэх удирдлагууд Компанийн тухай хууль болон үйлдвэрийн Дүрмийн заалтуудыг зөрчин их хэмжээний хэлцэл хийж, борлуулалтын гэрээг байгуулсан байна.
• Зэсийн баяжмал хайлуулах болон цэвэршүүлэх зардал, молибдений баяжмалыг техникийн исэл болгоход гарах зардлыг үндэслэлгүй тогтоосон байна.
• Хөрөнгө оруулалтын зардал, үр ашгийн шинжилгээг бүрэн хийгээгүй, Зөвлөлийн хуралдаанаар хэлэлцүүлж, батлуулаагүйгээс хараат болон охин компанид оруулсан хөрөнгө оруулалт үр ашиггүй болжээ. ҮАГ-ГАГ/2017/01-ДА “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-ийн үйл ажиллагаанд хийсэн аудитын зөвлөмжийн хэрэгжилтэд хийсэн давтан аудитын тайлан 30
• “Шим технолоджи” ХХК борлуулалтын гэрээний 9.2, 9.4 дэх заалтыг зөрчин “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-иас худалдан авсан молибдений баяжмалын төлбөрийг бүрэн шилжүүлэхгүй өр үүсгэж байхад дахин гэрээ байгуулж, баяжмал нийлүүлэн өрийн хэмжээг нэмэгдүүлж, 2017 оны 3 дугаар улирлын байдлаар 21.7 тэрбум төгрөгийн авлагыг санхүүгийн тайланд тусгасан байна.
• Иргэн, аж ахуйн нэгжид хууль, журмыг зөрчин 1.7 тэрбум төгрөгийн хандив өгч, эрх бүхий байгууллагын шийдвэргүйгээр 49.8 тэрбум төгрөгийн үндсэн хөрөнгийг шилжүүлж, ашиг сонирхлын зөрчилтэй гэрээ байгуулах болон хөдөлмөрийн гэрээний зардалд 4.9 тэрбум төгрөгийн, нийт 6.6 тэрбум төгрөгийн үр ашиггүй зардал гаргасан байна. “Эрдэнэт үйлдвэр” ХХК-ийн үйл ажиллагаанд тавих дотоод хяналтыг үр нөлөөтэй хэрэгжүүлсэн эсэхэд хийсэн дүгнэлт;
• Дотоод аудитын хэлтсийн үйл ажиллагаа дотоод аудитын мэргэжлийн практикийн олон улсын стандартад нийцэхгүй байна.
• Дотоод аудитын хэлтсийн үйл ажиллагаа бүтцийн нэгжүүдэд оршин байгаа алдаа зөрчлийг илрүүлж түүнийг засч залруулах талаар үр нөлөөтэй ажилласан боловч үйлдвэрийн үнэ цэнийг нэмэгдүүлэх, гарч болох алдаанаас урьдчилан сэргийлэх, дотоод хяналтын системийн үр нөлөөтэй байдлыг үнэлэх, дүгнэхэд чиглэгдээгүй байна.
• Хөндлөнгийн аудитаар өгсөн зөвлөмжийн 16.3 хувийг хэрэгжүүлээгүй, тогтоосон 2 төлбөрийн актыг барагдуулаагүй байна.