У.Х: Чи нүүрс шаадаг биз дээ. Чамайг шалгана муу бацаан!

Ж.М: Чи ч гэсэн шаадаг биз дээ!  

Ийм яриа засаг төр хөдлөх бүрд гардаг. Харин ил ярьсан нь МАН-ынхан бөгөөд 2017 онд шинэ Засгийн газарт томилогдох үед УИХ-ын чуулганы танхимд 2 нөхөр ингэж хэрэгдсэнийг Монгол түмэн гэрчилнэ. Тэгвэл яг ийм утгатай яриа энэ долоо хоногт Төрийн ордны таазанд тултал өндрөө авах болжээ.

Тусгаар тогтнолын ордонд Ерөнхий сайд, намын дарга Л.Оюун-Эрдэнээсээ ч өндөрт  хүндлэгдэх болсон Д.Амарбаясгалан Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга, Монгол Улсын сайдын албан тушаал авч, дор нь орж ирсэн явдал гэнэтийн шийдвэр байсан уу гэвэл, үгүй. Намын дарга, генсек хоёрыг нэг танхимд багтаасан энэ тохирооны араас МАН-ын төв аппарат төр, засгийн ажлыг төвхнүүлж чадахгүй байгаа намын дарга Л.Оюун-Эрдэнэд Д.Амарбаясгалангаар хүч нэмж байна гэх тайлбар явав. Нөгөө талаар намын байранд тоосонд дарагдах шахсан Монголын номер нэг улстөрч Шинэ сэргэлтийн Засгийн газартай хүчээ нэгтгэхээр ирсэн ч гэх шиг. Гэхдээ энэ мэт дэргэдээс магтуулж, доороос долоолгосон марзан тайлбаруудын аль аль энэ удаагийн Засгийн газрын бүрэлдэхүүн бүрдэх гол шалтгаан байгаагүйг улс төрийн хүрээнд голлон ярилцаж байна. Ер нь МАН-ын идэвхтэй дэмжигчид, ялангуяа Д.Амарбаясгаланг тойрон хүрээлэгчдийн хувьд авралын бурхан нь Монголын нийгэм, эдийн засгийн гол шийдвэрийг гаргадаг суудалд очсон учраас нүдэнд нь мөнгө эргэлдэх болсон гэдэг ойлгомжтой. Ялангуяа ЖДҮ, Концесс, Хөгжлийн банк гэх мэт олон нийтийн өмчийг тоносон улстөрчид Д.Амарбаясгалан Төрийн ордонд орж ирэхийг мөн ч удаан хүлээсэн дээ.

Харин яг албан тушаалын талаасаа бол Д.Амарбаясгалан төрийн ордонд заларсан явдал нь улс төрийн ямар нэг том эргэлт байсангүй. Шинэ сэргэлтийг авчрах хүсэл тэмүүлэл тээсэн гэвэл хөнгөн дүгнэсэн болох биз ээ. Нөгөө л Монголын нам, бүлэг фракцуудыг гол сөргөлдөөний бай байсаар ирсэн нүүрсний квот хуваарилалттай холбоотой тохиролцооны томилгоо болсон гэдгийг салбарынхан нь ам уралдан ярьж хэлэлцэж байна. Сүүлийн 6 жил Монголын нүүрсийг хуваарилдаг эрх мэдэлтнүүд нь Тусгаар тогтнолын ордны нөлөө бүхий удирдлагууд байсан учраас энэ нь үнэнд илүү ойр. Өнгөрсөн хугацаанд тэдний хүслийг Эрдэнэс Монгол нэгдэлд багтдаг төрийн өмчит компаниудын удирдлагууд гүйцэлдүүлж ирсэн. Хэрэв намын удирдлагынхаа нүүрсний экспорт, тээвэртэй холбоотой шийдвэрийг эс гүйцэлдүүлбэл хууль хяналтын байгууллагын хаалга татсан хэд хэдэн тохиолдол бий. Гэвч баривчиллаа гээд бүгдийг нь барьж дийлэхгүй гэдэг тодорхой. Өөр нэг нь өрвөлзсөөр байх болно. Энэ жишгээр Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар хүчээ алдахтай зэрэгцэн МАН-д өнөөдөр нөлөө бүхий эрхмүүдийн өнгөрсөн 6 жилд босгосон нүүрсний бизнес ганхаж эхэлсэн. Нүүрс олборлолтоос эхлээд Монгол-Хятад дамнасан тээвэр хүртэл гинжин хэлхээ нь тасалдах эрсдэл дагуулав. Тэгвэл яг энэ мөчид үүнийг хамгаалах хэн нэгэн лидер хэрэгтэй байжээ. Ядуурал нэмэгдэж, авлига гаарч буй энэ үед эрх баригч МАН Засгийн газрынхаа бүтцийг томсгож, бүрэлдэхүүнээ ЖДҮ-чин, концессчин, тендерчид, Хөгжлийн банкны хэрэгтнүүдээр өргөтгөсөн үндсэн шалтгаан нь ердөө л энэ.

Өнөөдөр МАН-ын кандитатууд нүүрс тээвэрт 50, 100 машинтайгаараа эрэмбээ тогтоодог болчихоод байгаа. Ганцхан жишээ дурдахад, Д.Амарбаясгалангийн хамаарал бүхий Глобал транс гүүр, Глобал сайкл гэдэг хоёр компани уул уурхайн тээвэр, хөрс хуулалт, хайгуулын үйл ажиллагаа эрхэлдэг. Үүнээс гадна түүний тойрон хүрээлэгчдийн олон арван компани нүүрсний зах зээл дээр ноёрхдог талаар хэвлэлүүд мэдээлж эхэлсэн.