Эхний улирлын статистик базаахгүй дүнтэй гарч. Ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөр эхний улирлын байдлаар 353.2 тэрбум төгрөгт хүрч. Өнгөрсөн оны яг эн үеийнхтэй харьцуулахад 68.9 хувиар, мөнгөн дүнгээр илэрхийлбэл 783 тэрбум төгрөгөөр буурчихлаа. Нүүрсний үнэ буурч, олборлолт эрс багассан нь АМНАТ буурахад нөлөөлжээ. Одоо яах вэ, Сангийн сайд аа.
Өнгөрсөн жил төсвийн тэнцэл бараг хоёр их наяд төгрөгийн ашигтай гарахад АМНАТ өссөн нь нөлөөлсөн. Яг жилийн өмнө эхний улирлын байдлаар 1.13 их наяд төгрөг АМНАТ-т төвлөрч байлаа. “Төсөв ашигтай гарлаа” гэж Б.Жавхлан цээжээ дэлдээд байсан нь АМНАТ-ийн ач гавьяа байсан юм. Уул уурхайг олноороо хараан зүхэж, хулгайн мөртэй гэж шошго хадан харлуулдаг ч төсвийн орлогын талыг, экспортын дийлэнхийг энэ салбар бүрдүүлж байна. 

Төсвийн орлогын тэн хагасыг АМНАТ бүрдүүлдэг болсон. Худлаа гэвэл нэг статистик байна. Улсын төсвийн орлого эхний улиралд өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад 16.2% унаад зогсохгүй, 353 тэрбум төгрөгийн алдагдалтай гарсан. Гадаад нөхцөлөөс шалтгаалсан эдийн засгийн таагүй байдал, дотоодод бодлогогүйгээс төсөв тэлсээр байгаа нь бараг уламжлал болсон төсвийн тодотгол руу хүргэлээ. Яахав Сангийн сайд нь “Төсөв тодотгоод нүүрсний үнэ нэмэгддэг бол өдөр болгон тодотгоё” гэж даажин  хийж болно. Гэхдээ байна аа, манай төсөв сангийн бодлого гэхээс илүү улс төрийн оноо авах гэсэн усалгаа шиг байдаг болохоор төсөв гэдэг юмыг бараг жил бүр тодотгодог юм. Төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгаас шилжсэн гэж томъёолдог ч угтаа засаг атгасан нэгний татсан гортигоор төсөв хуваарилагддагнь нууц биш. Нэг ёсондоо Л.Оюун-Эрдэнэд таалагдаад, Б.Жавхлангийн бодолд ургаж байж төсөв зурагддаг гэсэн үг.

Ойрын хугацаанд Хятадын дотоодод нүүрсний үнэ өсөхгүй. БНХАУ-ын томоохон боомтуудад нүүрсний нөөц нэмэгдэж, үүнээс шалтгаалан дотоодын зах зээлд нүүрсний үнэ хямд байгаагаас шалтгаалан тус улсын нүүрсний импорт энэ сард ч буурах төлөвтэй байна. Үүнийг би хэлээд байгаа юм биш. Хятадын Нүүрс тээвэр, түгээлтийн товчоо хэлээд байгаа юм. Дээрээс нь АНУ-ын тарифын бодлогоос шалтгаалан зах зээлд тодорхойгүй байдал үүссэн нь Хятадын эдийн засагт ч нөлөөлж эхэлсэн. Чухам үүнээс шалтгаалан төсвийн орлогын тал нь АМНАТ-аас, эдийн засгийн өсөлтийн дийлэнх нь уул уурхайгаас, экспортын орлогын үнэмлэхүй олонх нь нүүрснээс шалтгаалдаг манайх шиг улсад дам нөлөөлөл нь ирнэ гэж гаднынхан анхааруулаад байгаа юм.

Саяхан Олон улсын валютын сан дэлхийн эдийн засгийн өсөлтийн төлөвийг бууруулсан. Дагаад Азийн хөгжлийн банк, Дэлхийн банк ч тарифын бодлогоос шалтгаалан хөгжиж буй улс орнуудыг төсөв, сангийн бодлогодоо анхааруулахыг сануулсан юм. Гэхдээ аливаа юм яаж ч муудсан сайжрах тал бий гэдэг. Хэрэв төсөв, сангийн бодлогоо зөв олж хараад, Сангийн сайд нь цээжээ дэлдэхээ больчихвол бид их гүрнүүдийн түйвээнээс хөл амар гараад ирэх боломжтой. Трампын тарифын бодлогоос шалтгаалж АНУ-тай нүүрсний импорт зогсож таараа. Үүнийг нөхөхийн тулд Орос, Монголоос авах нүүрсийг нэмэгдүүлэх боломжтой. Чухам ийм боломж бийг Хятадын Нүүрс тэвэр, түгээлийн товчооны тайланд дурдсан. Дээрээс нь төсвийн тодотголыг цаг алдалгүй, оновчтойгоор хийж байж өнгөрсөн жилийнх шиг ашигтай гардаггүй юм аа гэхэд алдагдал хүлээхгүй. Дэлхийн зах зээл дээрх ойлгомжгүй байдал нь Засгийн газрын бондуудын ханшид ч сөргөөр нөлөөлж эхэлсэн. Дээрээс нь эдийн засгийн бараг бүх үзүүлэлт эхний улирлын байдлаар саарчихсан. Энэ үед олон арван мега төслөөс чухал ганцыг нь сонгоод, Үндэсний баялгийн сангийн бодлогыг яг байнд нь тусгачихвал  мөчлөгийн хямралыг хохирол багатай давах боломж байна уг нь, Б.Жавхлан сайд аа...