Төр муу менежер. Энэ үгийг хичнээн ч сонсов. Сүүлдээ төр бол муу менежер биш гэж хэлээд төр авч болох бүгдийг хуу хамсаар өнөөг хүрлээ. Одоо тэд 30 гэр бүл гэдэг шошго гаргаж ирээд бүгдийг хамах болсон. Төрийн өмчийн хороонд тайлан өгдөг 122 компани Монгол Улсад байна. Үүний 99 нь толгой компани байна гээд бод. Одоогоос хоёр жилийн өмнө, ковидын дараахан төрийн өмчит компаниудын 30 орчим хувийг олон нийтэд нээлттэй болгох төлөвлөгөө танилцуулж байлаа. Гэвч сонгуулийн үнэр ч ханхийж, Засгийн газар “өөр дайсантай байлдаж” байтал энэ санаа мартагдсан.

Хамтарсан Засгийн газар мартагдсан санаагаа эргэн санаж Төрийн өмчит компаниудын эрх зүйн орчинд салхи оруулах гэж байна. Төрийн өмчит компаниудын хамгийн том ялгарал нь алдагдал. Ялангуяа зарлага өндөр, нэгдсэн төсвөөс гадуур хяналт тавих боломжгүй төсөвтэй гэдэг нь энэ алдагдлын суурь шалтгаан. Нөгөөтээгүүр сонгуульд ялалт байгуулсан нам нь Төрийн өмчит компаниудын захирлын суудалд бэлэглэлийн журмаар хандаж ирсэн нь дээр дурдсан том ялгаралын үүтгэл юм. Чухамдаа ТӨХК-ийн захирлын суудал руу хошуураад байдаг нь хяналтгүй төсвөөс тонож, алдагдал нэрээр халаасаа түнтийлгэх даргын хүсэл, шуналтай холбоотой гэдгийг дарга нар ойлгож эхэлжээ.

Төрийн өмчит компаниуд 2023 онд ногдол ашиг, татвар, хураамж хэлбэрээр 5.8 их наяд төгрөг төсөвт төвлөрүүлжээ. Гэвч зарлага нь хэд гээч 16.9 их наяд төгрөг. Өөрөөр хэлбэл улсын төсвийн 75 хувьтай тэнцэх хэмжээний зарлагатай ажилласан гэсэн үг. Их байгаа биз. Засгийн газрын хэрэг эрхлэх газрын даргын хэлснээр өнгөрсөн оны байдлаар Төрийн өмчийн 43 компанийн алдагдал нийлээд 150 орчим төгрөгт хүрчээ. Өнгөрсөн долоо хоногжингоо хэвлэлээр шуугиа тарьсан өөр нэг асуудал бол алдагдалтай ажилласан компаниудын захирлууд өөрсдөдөө шагнал олгосон явдал байв. Өөрөөр хэлбэр нэр бүхий есөн компани үр дүнгийн урамшуулал нэрээр 971.9 сая төгрөгийг олгожээ. Түүгээр ч үл барам хөрөнгө оруулалтын төлөвлөгөөнд тусгаагүай 158 төсөл, арга хэмжээнд 319.8 тэрбум өтгрөг зарцуулжээ.

Төрийн өмчит болон Төрийн өмчийн оролцоотой компаниудын актив 2023 оны эхний хагас жилийн байдлаар 59.2 их наяд төгрөг болжээ. Сүүлийн таван жилтэй харьцуулахад бараг хоёр дахин өссөн өсчихөж. Зүйрлээд үзвэл  манай ДНБ 52.9 их наяд төгрөг. Харин төрийн өмчит компаниудын актив 59.2 их наяд төгрөг. Ардын намын засагласан найман жилийн өнгөн дээр ийм л болж. ДНБ-ээс давсан Төрийн өмчит компаниудтай ардчилсан улс гэж байж таарах уу.