Сүүлийн үед нүүх тухай их ярих болж. Ямар нэгэн хувь хүн, нэг айл биш шүү. Монголын төр. Хамгийн эхэнд нүүсэн нь Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яам. Монгол төрийн нэгдсэн бодлогыг залгах учиртай, дээрээс нь “Алсын хараа” гэж тодорхойлсон урт хугацааны хөгжлийн бодлогод нэг ухагдахуун болоод орсон энэ салбар засаг захиргааны нэгдсэн төвөөс холдсон түүх нь хуучраагүй байна. Хамгийн хоржоонтой нь юу гээч ХХААХҮЯ-ны албан ёсны цахим хуудаст хуучин хаяг байршлаа солиогүй нь гачлантай.

Ингэхэд манайх ер нь холбооны засагтай улс уу, нэгдмэл засагтай улс уу. Өөрсдийнхөө гортигоор дүрмээ тогтоосон Үндсэн хуульдаа таван жилд хоёр удаа гар дүрэхдээ ч “Нэгдмэл улс” гэдэг тодорхойлолтыг авч хаяагүй. Үндсэн хуулийн 2.1-д “Монгол Улс төрийн байгууламжийн хувьд нэгдмэл байна” гэж заасан. Засаг захиргааны хувьд нэг байдаг атал ХХААХҮЯ-ыг Дархан нүүлгэж таарсан. Сэлэнгэ нутаг тариалангийн бүс гэж дарга нар цээжээ дэлддэггүй бил үү. Яагаад заавал Сангийн сайдын нутаг руу нүүлгэх ёстой гэж. Бодох асуулт шүү.Хэрэв үнэхээр яамдуудыг эрхэлсэн асуудлын хүрээнд нь нүүлгэх гээд байгаа бол Уул уурхайн яамыг Эрдэнэт рүү, Соёлын яамыг Дундговь руу, Сангийн яамыг мөнгө олдгоор нь Өмнөговь руу, Батлан хамгаалах яамыг аль нэг цэргийн ангийн дэргэд, Гадаад хэргийн яамыг Нью-Йорк руу нүүлгэ л дээ.

Засаг захиргааны бүх төвлөрөл Улаанбаатар хотод байхад заавал нүүлгэнэ гэж байгаа нь дараагийн сонгууль, дараагийн “тулаанд” оноо авах гэсэн башир арга. Тэртээ тэргүй төв нь Улаанбаатар хотод байхад Дарханаас Улаанбаатар хотыг чиглэх дарга нарын тоо нэмэгдэнэ л гэсэн үг. Хамгийн хоржоонтой нь юу гээч. Гурван Засгийн газар, зургаан сайдын нүүр үзэж, одоо ч шийдлээ олоогүй байгаа Дарханы замыг барих тухай долоон жилийн өмнө төрийн сайд нь ам алдаж байлаа. Дэд бүтцээ шийдэж чадаагүй энэ газарт яам ажиллаж нэгдсэн бодлогоор хангаж чадах эсэх нь эргэлзээтэй.

Одоо дараа нь “Эрдэнэс-Тавантолгой”-г Өмнөговь руу нүүлгэх гэж байна. Засаглалын менежментийн хувьд эргэлзээтэй. Дээрээс нь улс төрийн өнгө будаг асар их энэ байгууллагын төв оффис Өмнөговь руу нүүгээд байдал сайжрах уу. Засаг барьж байгаа хэд нь сайжирна л гэж бодсон бололтой. Ер нь соёлт нийгэмд яагаад засаг захиргааны төв рүү тэмүүлээд байдаг гэхээр Нэгдмэл улсын төв нь Нийслэл байдаг учраас тэр. Нийслэлд үйл ажиллагаагаа явуулж байж төрийнхөө шийдвэрийг, үзэл баримтлалыг дагна гэсэн үг. Дипломат төлөөлөгчийн газар, олон улсын байгууллагуудын төв оффис байрлаж байгаа Нийслэлдээ үйл ажиллагаа явуулж байж дунд болон урт хугацааны стратеги хангагдана гэсэн үг.

Сонгуулийн өнгөн дээр бүрдсэн улстөрчид өөрсдийн гортигоо татсан олон түүхийг харвал Монгол Улс аль хэдийнээ хэсэгчлэн нүүчихсэн байгаа. Хамгийн анх 2009 онд С.Батболдын Засгийн газрын үед их, дээд сургуулиудыг Багануурт нүүлгэх шийдвэр гарч байлаа. Тэгээд хэрэгжээгүй. Хэрэгжээгүй болохоор нь 2018-2020 онд эхний ээлжид ХААИС-ийг Дархан руу, дагаад ШУТИС-ийг Эрдэнэт рүү нүүлгэх гэж байв. За тэгээд 2014-2015 онд зах худалдааны төвүүд тэр дундаа Зуун айыг Налайх руу  нүүлгээд, тэндээ Үйлдвэр технологийн парк байгуулна гэж “бүлт үсэрч” байлаа. Тэгээд яасныг уншигч та ойлгосон байх. Болоогүй.

Харин яам тамгын газраа нүүлгэх шийдвэрийг дуу нэгтэйгээр баталчихдаг юм байна. Төрийн ордонд суугаа хэн нэгэн субъектын тархинд нүүлгэх шийдвэр амархан сонсогдож болно. Харин тухайн яам, компанийн ажилтны гэр бүлийг багтаах зах зээлийн чадамж, дэд бүтцийн боломж байгаа гэдгийг бодолцож үзэх хэрэгтэй. Хүмүүс яагаад хөдөөд үлдэхгүй төвийг зорьдог гэхээр тэнд эдийн засгийн багтаамж байдаггүй болохоор л тэр. Байхгүй болохоор хүмүүс зүгээрийг хийнэ, архи ууна, уйдаад төвийг бараадна. Үүнийг ойлгоход Харвардын ухаан шаардлагагүй.