Дэлхийн өрсөлдөх чадварын төв гэж бий. Швейцарт төвтэй энэ байгууллага дэлхийн 67 улс орныг авьяас, ур чадвараар нь эрэмбэлэхэд 67-рт бичигдэж дахин сүүл мушгив. Дандаа л сүүл мушгиж байсан ч 2022 онд ардаа ганц орныг үлдээсэн билээ. Тэр нь муугийн жишээ Венесуэль улс. Бидний ард орохдоо инфляц нь 155.8 хувьд хүрч, засаглалын хямрал бүхий улс гэж цоллуулж байв даа.

Хэдийгээр бид Соёлын сайдын толгойлдог телевизээр “Авьяаслаг Монголчууд” гэж цоллоод солгой, зөвийн голоор орилж бахирсан нэгнийг, эв хавгүй хэдэн комедиануудыг, болсон болоогүй хэдэн үг эвлүүлээд уран үг хэлдэг гаруудыг тодотгодог ч үнэндээ бид ур чадвараараа дэлхийд гавьсангүй. Тус тайланд улс орнуудыг дараах гурван зүйлээр үнэлдэг. Нэгдүгээрт, авьяас, ур чадварыг төлөвшүүлэхэд чиглэсэн хөрөнгө оруулалт ба хөгжил, хоёрдугаарт, олон улсын болон дотоодын зах зээлээс авьяас чадварыг татах чадвар, гуравдугаарт, мэргэжилтэн, ажиллах хүчийг ажиллуулах нээлттэй, бэлэн байдал гэсэн зүйлээр үнэлдэг юм. “Авьяаслаг Монголчууд”-ын хувьд гурван үндсэн бүлггийн гурвууланд нь авах ёстой 100 онооноос 26.47 оноо авчээ. Хамгийн гол нь боловсролын чанар, нэг оюутанд оногдох төсөв, багш-сурагчийн харьцаа, оюуны дайжилт, ажилтнуудын урам, амьдралын чанар зэрэг дэд сэдвүүдэд хамгийн муу оноог авсан нь хойш шидэгдэх үндсэн нөхцөл болжээ.

Дэлхийн бусад усл орнуудыг бодвол манай асуудал гаднаас ажиллах хүч татах биш юм. Хамгийн гол нь чадвартай ажиллах хүчнээ дотооддоо тогтоон барих нь асуудал болчихоод байна. Үүнийг гоёор хэлэхэд “brain drain” буюу оюуны дайжилт юм. Ажиллах хүчний эргэх чадвар 10 хувь байх нь хэвийн түвшин гэж үздэг. Гэвч Монголд энэ эргэх чадвар 19 хувьтай байгаа нь ажлын байрны найдвартай байдлын дутагдал асуудал болж буйг илтгэж байна. Манай улсын хувьд хүний нөөцийн асуудал “боловсон хүчин” гэж тодорхойлсон социализмын үеийнхээс холдоогүй, дээрээс хөдөлмөрийн зах зээлийн реформ байхгүй нь оюуны дайжилтын үндсэн шалтгаан гэж үздэг. Гэвч одоогоор Засгийн газрын зүгээс хөдөлмөрийн зах зээлийн реформ гэдэг үг, өгүүлбэр нэг ч унагаагүйн дээр, цаашид ч энэ талд анхаарахгүй гэдгийг Засгийн газрын 2024-2028 оны мөрийн хөтөлбөрөөс харж болно.