Он гарсаар унц алтны үнэ түүхэн дээд хэмжээнд хүрсэн нь дэлхийн зах зээлийн гол сэдэв болоод байна. Өнгөрсөн онд алтны ханш хэлбэлзэлтэй байна гэсэн шинжээчдийн таамгаас давж 2400 ам.долларт хүрсэн нь ярих л сэдэв. Алтны үнэ өсөж байгаа нь нэг талдаа геополитикийн нөгөө талдаа АНУ-ын Холбооны нөөцийн сангийн Мөнгөнийн бодлоготой уялдаатай байж болох ч үнэн хэрэгтээ Хятадын алтны хэрэглээ, олборлолт, аж ахуйн нэгж, хувь иргэд алтаар хөрөнгө бүрдүүлэх гэсэн шинэ цагийн трендтэй ч холбоотой байж болохыг бодит байдал харуулж байна. Нийтээрээ синофобтой, өнөө, маргаашгүй цэрэглэн хөдлөөд монголыг эзэлчих юм шиг санадаг “эх орончдын” хувьд бол энэ таагүй мэдээ. Гэхдээ түүхий эдийн зах зээлээр дагнан бичдэг агентлагууд бүгд алт, зэс, төмрийн хүдрийн өсөлтийн ард Хятадын дотоод болон гадаад орчин шууд нөлөөтэй гэж дүгнэж байна.

Одоо гол асуудалдаа оръё. Гадаад орчин болох олон улсын харилцаа таагүй байгаа энэ үед аливаа улс орнууд алтны үнэ цэнийг улам нэмэгдүүлсээр байна. Жижиглэнгийн арилжаачид, сангийн хөрөнгө оруулагчид, ирээдүйн үнэ цэн дээр тоглодог арилжааччид, тэр ч бүү хэл Төв банкнууд хүртэл үнэт металаар хөрөнгө бүрдүүлэхэд анхаарах болжээ. Тэр дундаа Хятад улс үүнийг соргогоор мэдэрсэн байна. Алтны голлох худалдан авагчид нь Хятад, Энэтхэг хоёр байсаар ирсэн. Гэвч өнгөрсөн жил Хятадын үнэт эдлэл, гулдмай, зоосны хэрэглээ дээд чинээндээ тулжээ. Дэлхийн зах зээл дээр Хятадын алтан эдлэлийн эрэлт 10% өссөн бол, Энэтхэгийнх 6 % буурсан. Түүчлэн алтны салбарын хөрөнгө оруулалт ч 28% өсжээ. Энэ бол өндөр тоо. Цаашдаа ч энэ өсөлт үргэлжилнэ. Үл хөдлөх хөрөнгийн салбарын уналт, Хятадын томоохон компаниудын дампуурал, юанийн ханшийн сулрал зэрэг нь алтны хэнээрхэлийг улам өрдөж орхижээ. Хөрөнгө оруулагчид болон баялаг бүтээгчид илүү найдвартай хөрөнгө рүү л тэмүүлнэ.

Нөгөөтээгүүр БНХАУ-ын Төв банк 17 сар дараалан алт худалдан авч шинжээчдийн анхаарал татаад байна. Энэ нь юу гэсэн үг вэ гэвэл, хятадууд нөөцөө ам.доллароос холдуулж, валютын ханшийн уналтаас хамгаалах, түүнчлэн юанийн ханшийг сэргээх гол агуулгатай юм. Блумберг агентлагийн мэдээлснээр тус банк энэ онд ч худалдан авалтаа нэмэгдүүлэх төлөвтэй байна.  Сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд БНХАУ-ын Төв банк гадаадаас 2800 гаруй тонн алт худалдан авчээ. Энэ нь түүхийн эдийн биржээр арилжаалагдаж буй бүх метал түүнчлэн АНУ-ын Холбооны нөөцийн сангийн алтны нөөцийн гуравны нэгээс ч их байна. Алтны худалдан авалт  нэмэгдэж байгаа ч Хятадын дотоодод таагүй мэдээлэл байсаар. Дээр дурдсан үл хөдлөх хөрөнгийн салбарын уналтаас гадна юанийн сулралаас шалтгаалан худалдан авах чадвар алдагдаж байгаа нь муу мэдээ.

Гол импортлогчдын хувьд Хятадад алт худалдан авагчид олон улсын жишиг үнээс илүү төлбөр төлдөг. Илүү гарах үнийн хэмжээ 89 ам.доллар байна. Мэдээж хэрэг өндөр үнэ нь гулдмайн эрэлтийг бууруулж магадгүй ч бодит байдал дээр яг эсрэгээрээ байгаа нь шинжээчдийн анхаарлыг татаж буй гол хүчин зүйл юм. Өмнө нь алтны үнэ буурах үед Хятадын дотоодод алтны арилжаачид үнээ өсгөдөг жишигтэй байж. Энэ удаад тийм биш, Хятадын алтны хэнээрхэл нэмэгдсээр байгаа нь дэлхийн зах зээл дээр алтны ханш өсөх үндсийн үндэс болжээ.

Хятадын эрх баригчид харин энэ өсөлтөд ихээхэн дурамжхан хандаж байна. Төрийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд нь өсөлтийг дагаж хөрөнгө оруулахдаа болгоомжтой байхыг сануулсаар байна. Түүнчлэн Шанхайн алтны бирж, Шанхайн фьючерс бирж өндөр өсөлтөд болгоомжтой хандаж, эрсдлээ тооцхыг уриалжээ. Энэ ч утгаараа зарим гэрээний нэгтгэлийн шаардлагыг  нэмэгдүүлсэн байна.Гаднынхан үүнийг олж хараад, биржийн арилжааны сангууд алтанд хөрөнгө оруулах нь тэнэг үйлдэл гэдгийг тодотгожээ. Зарим тооцооллыг харвал 2023 оны VI  сараас эх газрын Хятадад биржийн арилжааны сангууд алтаар урсаж байгаа. Цаашдаа ч энэ урсалт нэмэгдэх хандлагатай байна. Он гарсаар нийт 1.3 тэрбум ам.доллар энэ сангуудад орж ирсэн бол далайн чанад дахь хөрөнгө оруулалт 4 тэрбум ам.долларт хүрч, гадагш урссан байна.