МАН-ын дүрмийн 29.2-т “Ерөнхий нарийн бичгийн дарга орон тооны байх бөгөөд өөр ажил, албан тушаал эрхлэхийг хориглоно” гэсэн байдаг. Гэвч нэгэн цагт ЖДҮХС-гийн зээлийн асуудалд холбогдоод байхдаа “Би бол ердөө л ТББ-ын нарийн бичгийн дарга” гэж явсан Д.Амарбаясгалан өдгөө Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга болж, намын “гал тогоо”-г төрийнхтэй хамт барьсаар 70 орчим хоноод байна. Цаашдаа ч хэр удахыг хэн ч мэдэхгүй. Өчигдөр болсон МАН-ын Удирдах зөвлөл хуралдааны дараа МАН-ын Хяналтын ерөнхий хорооны дарга Б.Баярбаатар “Сая товлосон Бага хурлын хэлэлцэх асуудалд Ерөнхий нарийн бичгийн даргын талаар хэлэлцэх тухай ороогүй” гэжээ. Ирэх сарын 6-нд болох МАН-ын Бага хурлаар МАН-ын дарга, генсек, УИХ-ын дарга нарын илтгэлийг л сонсох бололтой.

Хамгийн эвгүй нь, нам дотроо түүнийг шүүмжилж байгаа хүн алга. Бага хурал дээрээ тэрбээр тоолбол хүн олонтой тухай л ярих аж. Үе үехэн хэвлэлүүд генсект тэр, энэ яригдаж байна гэж аяархан дуугардаг. Улстөрчид бол энэ сэдвийг ямагт тойрдог нөхцөл байдал бий боллоо. Товчхондоо, Л.Оюун-Эрдэнэ намдаа хөлгүй бол, Д.Амарбаясгаланд бүтэн нам бий гэсэн үг. Энэ л өнөөдрийн лидерүүдийг ялгаруулж байгаа. Тийм ч болохоор МАН-ын “Үнэн” сонин намын дарга, генсек хоёрынхоо зургийг зэрэгцүүлэн тавьж байгаа юм. Нэг эгнээнд өөрийгөө, өөрийг нь үнэлж байгаа хэлбэр. Тэр нь яахав. Нам, төрийн гал тогоог нэг хүн хамтад нь барихад юу болдог вэ. Наад зах нь, одоо УИХ-аар 2023 оны Улсын төсвийг батлахаар зэхэж байна. Төсөв дунд шүүмжилмээр юм их бий. Хэнтийн төсвөөс эхлээд Дарханы төсөв хүртэл шударга ёс ярих болно. Нэг нам дангаар үнэмлэхүй эрх барьж байгаа ийм тохиолдолд төсвийг шүүмжилж болдоггүйг, намын дарга нь Ерөнхий сайд, генсек нь ЗГХЭГ-ын дарга, том бизнестэй гишүүд нь танхимдаа “давхар дээл”-тэй байхад хэн ч сөрдөггүйг бид одоо харж байна. Энэ бол бодит алдагдал.

Хамгийн гол нь Д.Амарбаясгалан ардчилсан нийгмийн ёс зүй, намынхаа дүрмийг умартан албан тушаалын бяр заан суусаар байгаа нь юм. Нэг хүнийг асар хүчтэй байлгахын тулд өнгөрсөн нийгмийн сүнсийг дуудаж байгааг юу гэж ойлгох вэ. Бид өнгөрсөн 30 жилийнхээ ололтоос ухрахад бэлэн байгаа юм биш биз. Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ түүгээр өнөөдөр түүгээр өөрийгөө нөмөрлөж, Засгийн газраа хамгаалж байж болох юм. Гэвч маргааш юу болох вэ. Өдгөөгөөс жилийн өмнө Л.Оюун-Эрдэнийг намын даргаар жинхэлж, Д.Амарбаясгаланг генсекээр нь улираан сонгосон МАН-ын Их хурал мэдээллийн хэрэгслээр нижигнэсэн алга ташилттай, санал хураалтууд нь 100 хувийн дүнтэй гарч байлаа. Гэхдээ хурлын завсарлагаанаар Ардын намын залуу гишүүд өөрсдийн тойрон хүрээлдэг даргынхаа төлөө л мандат өргөж байгаагаа өөр хоорондоо ярьж байсан нь санаанд үлджээ. Эрх мэдлийн хүч болохоос санаа зоригийн хүч биш байхгүй гэсэн санаа. Намын даргыг жинхэлсэн Их хурлын үеэр МАН-ын Тусгаар тогтнолын ордноос дамжуулсан мэдээ болгоныг генсекийн үгээр гарчиглуулахыг хэвлэлийн алба нь мэдээллийн хэрэгслүүдэд захиж байв. Тэгж ч байлаа. Ямар амбиц тээж байгаа нь тодорхой байгаа биз.

Улстөрд хүчийг олсон хүн “бар унасан хүн”-тэй адил болдог гэдэг. Өөрийнхөө тойрон хүрээлэгчдийг хадгалахыг зорьж эхэлдэг. Ингэж эргэн тойрныхоо шахалт, өөрийнхөө хүсэлд хөтлөгдөж явсаар дарангуйлагч болчихсон тохиолдол ч олон. Бид ер нь аливаа муу зүйлийг муу муухай болохоор нь хийдэггүй. Харин биднийг аз жаргалд хөтөлнө гэж эндүүрдэг. Одоо нэгэнт МАН-ын үнэмлэхүй олонх түүнийг сөрж чадахгүй болсон юм бол үүнийг өөрчилж чадах хүч Д.Амарбаясгаланд өөрт нь л байна. Өөрөө хүсэхгүй бол нам, төр салахгүй явсаар 2024 он ч хүрч болох дүр зураг харагдаж буй юм. Түүний жишиг хадгалагдах, улмаар нам төрийг нэг дор нийлүүлж болох юм байна гэсэн сэтгэлгээг нийгэмд нутагшуулахын хор уршиг бол аймаар шүү.